Jak sprawdzić, czy mam raka piersi?

Rak piersi – badania, które pozwalają na wczesne wykrycie nowotworu mają kluczowe znaczenie

Nowotwór piersi może rozwijać się przez wiele miesięcy bezobjawowo, co czyni go szczególnie podstępnym i trudnym do zauważenia we wczesnej fazie. Niewyczuwalne zmiany chorobowe często wykrywane są dopiero podczas badań profilaktycznych – takich jak USG piersi lub mammografia – co sprawia, że systematyczna kontrola stanu zdrowia jest niezbędna. Nawet drobny guzek w piersiach, zignorowany lub niezauważony, może mieć poważne konsekwencje¹.

Wczesne rozpoznanie raka piersi znacznie zwiększa szanse na jego całkowite wyleczenie. Nowoczesna diagnostyka umożliwia wykrycie zmian, które nie są wyczuwalne w badaniu palpacyjnym, ale już rozwijają się w tkankach gruczołu. Samobadanie piersi, USG i mammografia stanowią zintegrowany system wczesnego ostrzegania – ich wykonanie może dosłownie uratować życie. Im szybciej zostanie wykryta zmiana nowotworowa, tym mniej inwazyjna terapia onkologiczna będzie potrzebna, a rokowania są zazwyczaj znacznie lepsze¹.
 

Zmiany w piersiach? Sprawdź, kto należy do grupy ryzyka

Ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta z wiekiem, jednak nie dotyczy wyłącznie kobiet po 50. roku życia. Coraz częściej chorują także młode kobiety – przed menopauzą, których nie obejmuje program badań przesiewowych. Istnieją bowiem czynniki, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworu złośliwego, niezależnie od wieku. Szczególną uwagę powinny zwrócić kobiety, u których w rodzinie występował rak piersi i/lub jajnika – zwłaszcza u matki, siostry lub córki¹.

Warto wiedzieć, że nie wszystkie przypadki raka piersi są dziedziczne, ale w około 5–10% diagnoz można wskazać wyraźne uwarunkowania genetyczne². W przypadku kobiet z obciążonym wywiadem rodzinnym – zwłaszcza gdy nowotwory piersi lub jajnika występowały u bliskich krewnych – warto rozważyć badanie genetyczne w kierunku mutacji genów BRCA1 i BRCA2, nawet zanim pojawią się pierwsze objawy².

Niektóre czynniki ryzyka są związane z fizjologią – wczesna pierwsza miesiączka, późna menopauza czy brak przebytych ciąż także mogą zwiększyć ryzyko¹. Znaczenie mają również styl życia (nadwaga po menopauzie, brak aktywności fizycznej, spożywanie alkoholu) oraz narażenie organizmu na promieniowanie. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z takimi czynnikami ryzyka zachoruje na raka piersi. Dlatego istotne jest, aby regularnie wykonywać zalecane badania profilaktyczne. W przypadku kobiet z grupy ryzyka szczególnie ważne jest, by wiedzieć jakie badania na raka piersi wykonać i kiedy rozpocząć ich cykliczne powtarzanie.

W przeszłości wspominano o roli hormonalnej antykoncepcji, jednak obecnie najnowsze badania wskazują, że ani tabletki zawierające estrogen i progestagen, ani środki progestagenowe stosowane osobno, nie są uznawane za istotny czynnik ryzyka, a ich wpływ na organizm jest niewielki i krótkotrwały^3,4.  
 

Objawy raka piersi – na co zwrócić uwagę?

Pierwszym niepokojącym sygnałem bywa zazwyczaj guzek w piersi, który można wyczuć pod palcami. Taki guz w piersiach nie zawsze oznacza raka, ale każda zmiana tego typu wymaga oceny lekarskiej¹. Kobiety w gabinetach lekarskich często zadają pytanie – czy guzek nowotworowy boli przy dotyku – w rzeczywistości rak piersi we wczesnym stadium rzadko bywa bolesny.   
 

Niepokój może budzić również bolący guz w piersiach. Pacjentki często zwracają się do swoich lekarzy prowadzących z pytaniem – czy guz w piersiach boli?  I choć ból częściej towarzyszy zmianom łagodnym, kluczowe jest, by wiedzieć, jakie objawy powinny wzbudzić naszą czujność. 

Guzki w piersiach – jak uzyskać diagnozę? Jakie badanie wykonać?

Jeśli zauważysz niepokojące zmiany w piersiach, takie jak guzek w piersi, zgrubienie czy nietypowy wygląd brodawki, pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza rodzinnego, ginekologa lub onkologa. Lekarz na podstawie wywiadu oraz badania fizykalnego może zdecydować o skierowaniu na dalszą diagnostykę. Pierwszymi badaniami obrazowymi są najczęściej USG piersi (u młodszych kobiet) lub mammografia (u kobiet powyżej 45 roku życia), które pozwalają ocenić strukturę tkanek i wykryć zmiany niewyczuwalne palpacyjnie⁶.
Jeśli badania obrazowe (USG, mammografia lub rezonans) wykazały niepokojącą zmianę, kolejnym etapem diagnostyki jest biopsja – cienkoigłową, gruboigłową lub mammotomiczną, która na podstawie badania histopatologicznego pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy guzek ma charakter nowotworowy⁶. To badanie polega na pobraniu fragmentu tkanki z podejrzanego miejsca. Wynik badania histopatologicznego wskazuje na rodzaj zmiany i ewentualny stopień jej złośliwości.
Co więcej, u pacjentek z obciążonym wywiadem rodzinnym zaleca się badania genetyczne raka piersi w kierunku mutacji BRCA1 i BRCA2.

Po otrzymaniu wyników lekarz prowadzący – najczęściej onkolog – zleca dalsze badania, które pozwolą ustalić stopień zaawansowania choroby, czyli tzw. staging⁶. W zależności od wyniku, wdrażany jest odpowiedni plan leczenia: chirurgia, chemioterapia, radioterapia, hormonoterapia lub leczenie celowane. Na tym etapie bardzo ważne jest wsparcie koordynatora onkologicznego. To właśnie on pomaga zrozumieć ścieżkę leczenia i powinien być wsparciem w trudniejszych chwilach.
 

Guzy w piersi – rodzaje

W przypadku raka piersi wyróżnia się kilka głównych podtypów, z których każdy zachowuje się inaczej. Podział opiera się m.in. na obecności receptorów hormonalnych (estrogenowych i progesteronowych) oraz tzw. receptora HER2⁷.
 

Typ histopatologiczny guza wpływa również na jego agresywność i tempo wzrostu, co częściowo tłumaczy, jak szybko rośnie guz w piersiach u różnych pacjentek. Niektóre podtypy, jak luminalny, rozwijają się wolniej i reagują dobrze na leczenie hormonalne. Inne — jak HER2-dodatni lub rak piersi potrójnie ujemny  — mogą postępować szybciej i wymagają intensywniejszej terapii. Właśnie dlatego po wykryciu zmiany w piersi tak ważne jest wykonanie biopsji i badania histopatologicznego – tylko one pozwalają precyzyjnie określić charakter guza i zaplanować dalsze leczenie⁷.

Rak piersi to choroba, którą można wyleczyć– pod warunkiem, że zostanie wcześnie wykryta i prawidłowo zdiagnozowana oraz leczona. Dlatego nie warto czekać na „właściwy moment” ani tłumaczyć niepokojących objawów, takich jak wyczuwalny guzek w piersiach codziennym stresem czy innymi wymówkami. Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na pełne wyleczenie i powrót do zdrowia.